Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu (UİYB)

"Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu (UİYB) ilk olarak Schenck ve arkadaşları tarafından 1991 yılında tanımlanmıştır. UİYB ile gece yeme sendromu (GYS) arasında pek çok ortak nokta olmakla beraber, yeme ataklarının kısmen yada tamamen hatırlanmıyor olmasıyla ayırt edilebilmektedir.

UİYB uyku sırasın tekrarlayıcı şekilde ortaya çıkan istem dışı yemek yeme yada içme atakları olarak tanımlanmaktadır. Bazı kişiler yeme atağı sırasında kolayca tam uyanık hale gelemezler ve hastalık bu yönüyle uyurgezeliğe benzemektedir. Diğer bir açıdan bazı kişiler yeme atağı sırasında uyanıktır ve ertesi sabah yediklerini hatırlarlar.

Bu hastalıkta çoğunlukla yüksek kalorili ve garip yiyeceklerin yenmesi söz konusudur. Akşam yemeği ile yatma zamanı arasında herhangi bir aşırı yeme söz konusu değildir. Açlık hissi yoktur ve uyku sırasında yedikleri ile gündüz yedikleri birbirinden farklıdır. Uykuda yürüyerek buzdolabına giderler ve tamamen uykulu bir biçimde yiyecekleri ızgara yaptıkları, doğrayıp dilimledikleri, pişirdikleri ve kızarttıkları bilinmektedir. Bazı kişiler sabahları kalktıklarında yastıklarında, yüzlerinde, mutfaktalarında yedikleri yiyeceklerden kalanları bulurlar.

Ataklar sırasında yağ ve şeker içeriği fazla olan yiyecekler yenmektedir. Bazen de çiğ tavuk, tuz, şekerli sandviçler gibi besinlerin tüketildiğide bilinmektedir. Hatta bazen kahve, tutkal, pişmemiş makarna, evcil hayvanların yemleri, krem yada temizlik maddelerinin yendiğide bildirilmiştir. Kişiler çoğunlukla gece olanları hatırlamadıklarında, yaptıklarını sabah öğrendiklerinde utanırlar yada suçluluk hissederler. Bu duyguların uzun süre yaşanmasıyla beraber sebebi anlaşılamayan kilo alımı söz konusu olunca kişiler psikolojik açıdan sorun yaşamaya başlarlar ve ilerleyen zamanlarda depresyon gelişmi mümkün olur."

Daha fazla bilgi için:

1. Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu tanı kriterleri

Ref: Orhan, F. Ö. & Tuncel, D. (2009). Gece yeme bozuklukları, psikiyatride güncel yaklaşımlar(1)132-154.

Gece yeme sendromu tanı kriterleri

" A. Günlük yeme paterni akşam veya gece önemli ölçüde artış göstermektedir. Aşağıdakilerden bir veya ikisi bulunmaktadır.
        a. Günlük yenen yemeğin en az %25'i akşam yemeğinden sonra olmalıdır.
        b. Haftada en az iki gece yeme epizodunun olması
   B. Akşam ve nokturnal (gece) yeme epizodlarına ilişkin farkındalık ve hatırlama söz konusudur.
   C. Aşağıdakilerden en az üçü gözlemlenmektedir:
        a. Sabah yeme isteğinin olmaması ve/veya haftada 4 veya daha fazla sabah kahvaltının atlanması
        b. Akşam yemeğinden uyku başlayıncaya kadar olan sürede ve/veya gece boyunca güçlü yeme arzusunun varlığı
        c. Haftada 4 veya daha fazla gece uyku başlangıcında ve/veya uykunun sürdürülmesinde insomnianın olması
        d. Uykuyu başlatabilmek veya tekrar uykuya dalabilmek için kişinin yemesinin gerektiği inancının olması
        e. Duygudurum çoğunlukla depresiftir ve/veya duygudurum akşamları kötüleşir.
    D. Bozukluk önemli derecede sıkıntı ve/veya fonksiyonellikteki bozukmayla ilişkilidir.
    E. Bozulmuş yeme paterni en az 3 ay sürmelidir.
    F. Bozukluk madde kötüye kullanımı veya bağımlılığına tıbbi durumlara medikasyona veya diğer psikiyatrik bozukluklara sekonder (ikincil, bağlı olarak) gelişmiş olmamalıdır."



Ref: Orhan, F. Ö. & Tuncel, D. (2009). Gece yeme bozuklukları, psikiyatride güncel yaklaşımlar(1)132-154.

Gece yeme sendromu (GYS)

"Gece yeme sendromu ilk olarak 1955'te Stunkard tarafından daha sonra da 1999 yılında Birkevedt tarafından tanımlanmıştır.

• Sabahları ortaya çıkan anoreksi; kahvaltının atlanması yada kahve, meyve suyu gibi şeylerle geçiştirilmesi
• Akşam yemeğinden sonra günlük enerji alımının %50'sinin tüketilmesi
• İnsomni yada uykusuzluğun haftada 3 veya daha fazla kez yaşanması
• Gece en az bir kez uyanma
• Uykudan uyanma sırasında atıştırmalık yenmesi

Genellikle kişilerin akşam yemekleri tıkınırcasına yemek şeklinde değildir, çoğunlukla atıştırmalıklar tüketilmektedir. Gece yenen yiyeceklerin %70'ini, gündüz yenenlerin ise % 47'sini karbonhidratlar oluşturmaktadır. Yapılan bir araştırmada kişilerin %50'sinin gece yemeklerinde ekmek, şekerleme gibi yiyecekleri tercih ettikleri gözlemlenmiştir.

Yapılan araştırmalarda birçok araştırmaya göre, gece yeme sendromu olanlar ve olmayanlar arasında bir gün içerisinde aldıkları enerji miktarı yönünden fark olmadığı ancak yiyeceklerin yenmesindeki zamanla arasında büyük farklılıklar olduğu bulunmuştur. Burada sorun oluşturan yiyeceklerin yenmesinde anormal zamanladır.

GYS ilk tanımlandığı dönemde obezite çerçevesinde değerlendirilmekteydi. Ancak yalnızca bu grupla sınırlı değildir. Bu sıkıntı obez olmayan kişilerde de görülebilmekte ancak özellikle ozayıflama tedavisine başvuran ve obezite sorunu olanlarda sıklıkla rastlanmaktadır. Bariatrik ameliyattan önce bu şekilde beslenilmesine sıklıkla rastlanmaktadır."

Daha fazla bilgi için:

1. Gece yeme sendromu tanı kriterleri
2. Uykuyla ilişkili yeme bozukluğu nedir?

Ref: Orhan, F. Ö. & Tuncel, D. (2009). Gece yeme bozuklukları, psikiyatride güncel yaklaşımlar(1)132-154.